Kentsel Dönüşümde Yıkımdan Önce Altyapıda Neler Yapılır?

Bir bina kentsel dönüşüme girdiğinde gündem genellikle sözleşme, kira yardımı ve taşınma olur. Yıkım tarihi yaklaştığında ise altyapıyla ilgili birkaç iş fark edilir: su ve kanal aboneliği hâlâ açık, bahçede ne işe yaradığı bilinmeyen bir kapak var, bodrumdaki kuyu hiç boşaltılmamış. Bunlar yıkım günü ortaya çıkarsa hem iş durur hem de atık su şantiyeye ve komşu parsellere yayılır.

Su ve kanal aboneliğinin iptali

Yıkılacak ya da büyük onarıma girecek bir binada mevcut su ve kanal tesisatının iptal edilmesi gerekir. İstanbul’da abonelik iptali e-Devlet, İSKİ e-Şube, Mobil İSKİ ya da İSKİ şubeleri üzerinden yapılabiliyor. Her daire kendi aboneliğinden sorumludur; ortak alan aboneliği varsa yönetimin ayrıca başvurması gerekir.

Kentsel dönüşüm sürecinde en sık şikâyet, iptal başvurularının gecikmesi ve suyun kesilmesinden sonra da bir süre fatura gelmeye devam etmesidir. Bu yüzden başvuruyu son haftaya bırakmamak, başvuru numaralarını ve sayaç fotoğraflarını saklamak yararlıdır. Güncel adımlar ve istenen belgeler için İSKİ’nin kendi sayfası esas alınmalıdır.

Eski çukur ve kuyuları bulmak

Hızlı büyümüş mahallelerde bazı binalar ilk yıllarında atık suyunu bahçedeki bir çukura vermiş, şebeke geldikten sonra kanala bağlanmıştır. Bu çukurların bir kısmı hiçbir zaman doldurulmamıştır. Yıkımdan önce şu soruların cevabını bilmek gerekir:

• Bahçede ya da binanın yanında, içinde ne olduğu bilinmeyen kapak var mı?
• Bodrumda atık suyu pompayla basan bir hazne var mı?
• Binanın arkasında ya da yan parselle ortak kullanılan bir rögar var mı?
• Eski sakinler bir zamanlar çukur çektirdiklerini hatırlıyor mu?

Bu soruların cevabı belirsizse kapakları açıp bakmak en kısa yoldur. Hâlâ dolu olan bir çukur ya da hazne yıkımdan önce boşaltılmalıdır.

Doğru sıra

İşlerin sırası önemlidir. Çukuru erken boşaltırsanız, bina hâlâ kullanıldığı için yeniden dolar. Geç boşaltırsanız, yıkım ekibi gelmiş ve iş beklemek zorunda kalır. Uygulamada en sorunsuz sıra şöyledir: sakinler taşınır ve bina boşalır, su kesilir, çukur ve kuyular vidanjörle boşaltılır, ardından yıkım başlar. Böylece kepçe toprağı açtığında karşısına atık su çıkmaz.

Bu işler kimin görevi?

Abonelik iptali her daire için kendi abonesinin, ortak alanlar için yönetimin işidir. Çukur ve kuyuların boşaltılması, yıkım ve şantiye düzeni ise çoğu zaman müteahhit ile kat malikleri arasındaki anlaşmaya göre paylaşılır. Uygulamada en sık sorun, bu işlerin kimde olduğunun kimse tarafından yazılmamış olmasıdır. Sözleşmede ya da toplantı tutanağında bu maddelerin açıkça yer alması, yıkım günü yaşanacak bir tartışmanın önüne geçer. Emin olmadığınız bir konuda sözleşmenizi hazırlayan avukata ya da belediyenin kentsel dönüşüm birimine danışmanız en doğrusudur.

Şantiye başladıktan sonra

Yıkımdan sonra yeni binanın inşaatı başlar ve şantiyenin kendi atık suyu ortaya çıkar. Kanal bağlantısı henüz yapılmamış şantiyelerde işçi tuvaletleri ve atık su bir tankta toplanır. Bu tankın dolmadan, düzenli aralıklarla çekilmesi hem iş güvenliği hem de komşularla ilişkiler açısından önemlidir. Aralık, çalışan sayısına ve tankın hacmine göre ilk haftalarda belirlenir.

Komşu parseller

Sık yapılaşmış sokaklarda yan yana binaların rögarları ve bağlantıları birbirine yakındır, bazen ortaktır. Yıkım sırasında bu bağlantıların zarar görmesi, yan binanın atık suyunun şantiyeye akmasına ya da tıkanmasına yol açabilir. Yıkımdan önce ortak bir rögar ya da hat olup olmadığını komşu yönetimle konuşmak, sonradan çıkabilecek bir anlaşmazlığı önler.

Çukur ve tankların boşaltılması için foseptik çekimi, bodrumdaki haznenin boşaltılması için pis su kuyusu temizliği, şantiye süresince düzenli çekim için kiralık vidanjör ve sözleşmeli hizmet sayfalarına bakabilirsiniz. Komşu binayla ortak bir rögar varsa yıkımdan önce logar açma ve temizliği yapılması yararlıdır.