Zemin Oturması Kanal Borusunu Nasıl Etkiler?

Toprak durağan bir yapı değildir. Dolgu yapılmış arsalarda, eğimli parsellerde, su tablasının değiştiği yerlerde ve büyük kazıların yakınında zemin zaman içinde oturabilir. Bu hareket çoğu zaman milimetrelerle ölçülür ve binada fark edilmez. Toprağın altındaki kanal boruları ise buna çok daha duyarlıdır, çünkü doğru çalışmaları için belli bir eğimle, kesintisiz bir hat olarak durmaları gerekir.

Oturma boruya ne yapar?

• Ters eğim: borunun bir bölümü çöker, su o noktada ileri akmak yerine durur.
• Göbeklenme: hattın ortası aşağı sarkar, çukur kısımda sürekli su ve tortu bekler.
• Bağlantı ayrılması: iki boru birleşiminde aralık açılır, atık su toprağa sızar, toprak ve kök içeri girer.
• Kırılma: sert borularda oturma kırık ya da çatlak olarak ortaya çıkar.

Dört durumun ortak sonucu, atığın hat içinde belirli bir noktada birikmesidir. Hat açılır, bir süre rahat akar, sonra aynı noktada yeniden tıkanır.

Hangi belirtiler oturmaya işaret eder?

Tek başına bir tıkanıklık oturma anlamına gelmez. Ama bazı belirtiler bir araya geldiğinde şüphelenmek için güçlü bir sebep oluşur:

• Aynı hat, açıldıktan birkaç hafta ya da ay sonra aynı yerde yeniden tıkanıyor.
• Bahçede, bina çevresinde ya da otopark zemininde çökme, çatlak ya da çukurlaşma var.
• Toprak yüzeyinde sürekli nemli kalan bir alan ya da kanal kokusu var.
• Rögar boşaltıldığında hattın bir bölümünden çamur ve toprak geliyor.
• Yakınlarda büyük bir kazı, yıkım ya da yeni bina inşaatı yapıldı.

Sorunun yeri nasıl bulunur?

Oturma dışarıdan görülmez, tahminle de bulunmaz. En güvenilir yol hattın içine kamerayla bakmaktır. Kamera, hattın hangi metresinde suyun durduğunu, nerede bir birleşimin ayrıldığını ya da nerede borunun kırıldığını gösterir. Kablonun sayacı bu noktanın uzaklığını verir ve yüzeyde işaretlenebilir. Böylece bütün bahçeyi ya da otopark zeminini açmak yerine yalnızca sorunlu bölüme müdahale edilir.

Oturma mı, kök mü?

Tekrar eden tıkanıklığın iki sık sebebi oturma ve kök girişidir; ikisi aynı belirtiyi verebilir ve çoğu zaman birlikte görülür. Oturma sonucu açılan bir birleşim aralığı, köklerin boruya girmesi için hazır bir yoldur. Ayrımı yapmanın yolu yine hattın içine bakmaktır. Kök, boru içinde saçak ya da topak hâlinde görünür ve bir birleşim noktasından girer. Oturmada ise boruda su birikintisi, kayma ya da eğim değişimi öne çıkar. Kök temizlenebilir ama girdiği aralık açık kaldıkça yeniden büyür; oturmada ise sorunun kaynağı borunun konumudur ve temizlik yalnızca birikintiyi alır.

Onarım gerekene kadar ne yapılabilir?

Oturmuş bir bölümün kalıcı çözümü onarımdır; borunun o kısmı doğru eğimle yeniden döşenir. Onarım hemen yapılamıyorsa, hattın belirli aralıklarla temizlenmesi tıkanıklıkların önüne geçer. Göbeklenen bölümde biriken tortu düzenli olarak alındığında hat kullanılmaya devam edebilir. Ancak bağlantısı ayrılmış ya da kırılmış bir hatta bu geçici bir önlemdir: atık su toprağa sızmaya devam eder ve zemini daha da zayıflatabilir.

Yeni yapılarda dikkat

Yeni bir binanın bahçe ve bağlantı hatları döşenirken dolgu toprağın iyi sıkıştırılması, borunun altına düzgün bir yatak yapılması ve hattın kapatılmadan önce eğim açısından kontrol edilmesi, yıllar sonra yaşanabilecek sorunların çoğunu önler. Kapatılmadan önce bir kez kamerayla bakılmış bir hat, ileride yapılacak her kontrol için de bir karşılaştırma noktası olur.

Hattın içini görmek için kameralı tıkanıklık tespiti, oturan bölümde biriken birikinti için kanal açma, bahçedeki çökmenin altında eski bir çukur olabileceği durumlar için foseptik çekimi sayfalarına bakabilirsiniz. Oturan bölümde biriken çamur için kuka ile kanal açma daha etkilidir.